Mukataa Toprakları-Eyaletler

I. Kırım
II. Hicaz
III. Trablusgarp
Osmanlı Devleti’nde yukarıdaki eyaletlerden hangileri
mukataa toprağı kapsamındadır?
A) Yalnız I B) Yalnız II
C) Yalnız III D) I ve III
E) 1,11 ve III

2 Cevap

kpssdelisi kullanıcısının profil resmi Üye Olmayan Kpss Delisi(ip'si gizlendi) 16/02/2014
Herkese Açık Konu
Verilen bilgiler doğru yorumda sıkıntı var evet c şıkkı, hicaz özel statüde, kırımda özel yönetimli eyaletler kapsamında mukataa topraklara girmez. trablusgarp ise Tunus, Mısır, Cezayir, Yemen, Basra gibi yıllıklı(salyaneli) eyaletler kapsamında ve mukataa topraklara girer
  • OSMANLI DEVLETİNDE MUKATAA SİSTEMİ VE UYGULANIŞI
  • Tüm dünya tarihi boyunca kurulmuş olan devletlerde,günümüzde de olduğu gibi, en önemli sorun ekonomik sorunlardır.
  • Ekonomik sorunlar içerisinde de devlet hazinesinin en önemli gelir kaynağı olan vergi toplama sorunudur.
  • Devlet adamları vergi kaçakçılığını önlemek ve adil ve köklü bir vergi sistemi gerçekleştirmek için yoğun olarak çalışmışlar ve bu tür sorunları aşmaya uğraşmışlardır.
  • Osmanlı Devleti de bu tür sorunların ortaya çıkmasını engellemek için çeşitli devirlerde değişik usuller uygulamışlardır. Bunlardan birisi de hazineye nakit girdisi yapmak ve vergi kaçaklarını engellemek amacıyla geliştirilmiş olan mukataa sistemdir.  
  • Mukataa ve Uygulanması
  • Kelime anlamı kesişmek, birbirinden kesilmek demek olan mukataa, Osmanlılar’da değişik anlamlara gelmekle beraber, ekonomik bir terim olarak; devlete ait bir gelirin yıllık, peşin para karşılığında kiralanmasını ifade eder .
  • Mukataaların gelirleri hiç kimseye dirlik olarak verilmez, geliri doğrudan divân-ı hümâyûna aktarılırdı . Mirî arazi sisteminin uygulandığı her yerde bu şekilde devletin nakit para ihtiyacını karşılamak için, mukataa usulüne başvurulmuştur.
  • Bu sistem Emeviler devrinden itibaren uygulanmaya başlamıştır. Selçuklu Devleti’nde de bu sistem uygulanmıştır.  
  • Mukataa usulü, Osmanlı Devleti’nin vergi toplama biçimlerinden birisini oluşturur. Bütçeleri oluşturan gelir kaynakları çoğunlukla cizye,avarız ve mukataa gelirleridir.
  • Bunlar, devlete ait işletmelerin tekel haline getirilip, işletme ve üretim hakkının verildiği ve günümüzdeki kamu iktisadi teşekküllerine benzeyen tesislerdir . Mukataa sistemi tamamıyla ayrı bir sistemi simgelemektedir. Mukataa, hukukî bakımdan bir kiralama olup, karşılıklı olarak antlaşma ile miktarı belli olmaktadır . Mukataalar açık artırma, yani müzayede,ile belirlenmiş olup, en çok parayı teklif etmenin yanında, nakit olarak ödenecek miktar da kiraya verilmesi sırasında önemlidir.
  • Mukataanın iltizam süresi üç yıl olarak belirlenmiştir .
  • Mukataalar, maden, tuzla, darphâne, gümrük, sipah, silahdâr gibi alanlarda gelir getirirdi. Mukataaların idaresinde uygulanan usuller şu şekillerde belirlenmiştir:
  • Birincisi; mukataanın devlet tarafından tayin edilen ve devletten maaş alan memurlar tarafından idare edilen şekildir. Burada görevli olan memura emin, bu idare şekline ise, emanetle idare adı verilirdi. Ayrıca mukataanın gelirini belirlemek amacıyla da bu yola başvurulmuştur.
  • İkinci olarak; iltizam yolu ile mukataaların idare edilmesidir. Bu yolla yapılan idareye de iltizamla idare adı verilmiştir. İltizamlar yukarıda kısaca belirtildiği gibi, üç yıl süreli olup, gerektiği taktirde altı, dokuz hatta on iki yıla kadar varan sürelerde uzatılır veya daha çok para teklif eden çıkması veya anlaşma koşullarını mükellefin sağlayamaması durumunda devlet tarafından antlaşma feshedilebilirdi .
  • Bir mültezimin birden çok mukataayı alması ya da birden fazla kişinin ortak olarak bir mukataayı alması kanunî olarak olanaklıydı. İltizam sistemi Fatih Sultan Mehmet zamanında (1451-1481) sistemli bir hale getirilmiştir . Bu sistem sayesinde devlet, çok külfetli ve masraflı bir iş olan vergi toplama işini malî bir bürokrasiye gerek kalmadan halletmiş olurdu8. Mukataaların idaresinde kullanılan üçüncü bir yol ise; malikânelerdir. Malikâneler, bütün bir yaşam süresince verilmiş olan iltizamlardır.
  • Mukataalar yeni gelir kaynaklarına ihtiyaç duyulması sonucu geliştirilmiş bir sistemdir ve bu sistem XVI. yüzyıl sonu ve XVII. yüzyıl başlarından itibaren, Anadolu’da baş gösteren Celâli ayaklanmaları sonucu Anadolu’nun doğusu, güneydoğusu ve Suriye’de uygulanmaya başlanmıştır. Malikâne olan mukataalar sahiplerinin ölümünden sonra mahlûl olur, yeniden müzayedeye (açık artırmaya) çıkarılırdı. 
  • SONUÇ OLARAKTA
  • Osmanlılar mukataa sistemi sayesinde bir çok malî sorunu veya savaşlar sırasında oluşan ya da oluşacak olan nakit para sıkıntısını etkisiz kılmak istemişler ve bunda da başarılı olmuşlardır. Çünkü mukataa olarak verilen yerlerden parayı alan devlet, bir daha vergi toplama işine karışmıyordu.
  • Bu işi mukataayı alan kişi veya kişiler yapıyor, zarar etmemek için de vergi mükellefi olan kişilerin vergi kaçırmasını engellemek için sıkı bir kontrol mekanizması kuruyordu.
  • Dolayısıyla devletin bu işler için ayrıca bir masraf yapmasına gerek kalmıyordu.
  • Tanzimat’a kadar devam eden bu sistem ayanların ortaya çıkmasında etkili olmuştur.
#

gamze kullanıcısının profil resmi KPSS Delisi 15/02/2014
Herkese Açık Konu
  D , Kırım ve Trablusgarp olması lazım, hicaz özel konumu ve manevi değeri sayesinde ayrı bir kategoride tutulmuştu. Merkezden uzak eyaletler ve merkezi eyaletlerin hangi toprak türü olarak değerlendirildiğiyle buna bağlı alınan vergiler farklılık göstermekteydi aşağıdaki gibi..  
  • Salyaneli eyaletler nedir?
  • Sal, Osmanlı Türkçesi’nde ”sene” anlamına gelir. Yani her sene vergi toplanan eyaletlerdir. Salyaneli eyaletler, Tunus, Mısır, Cezayir, Yemen, Basra ve Bağdat gibi merkezden uzak eyaletlerdi. İltizam usulü ile yani peşin olarak, masraflar düşüldükten sonra mültezimler tarafından toplandıktan sonra İstanbul’a gönderilirdi.
 
  • Salyanesiz eyaletler nedir?
  • Merkeze yakın eyaletlerde toplanan bu vergiler, orada yerleşik bulunan dirlik sahipleri olan asker ve memurlara dağıtılırdı. Macaristan, Rumeli ve Anadolu toprakları salyanesiz eyaletlerdir. Burada da vergiler muhassallar tarafından toplanırdı.
 
  • Özel yönetimli eyaletler nedir?
  • İçişlerinde bağımsız, dışişlerinde Osmanlı’ya bağlı eyaletlerdir. Kırım, Eflak, Boğdan, Erdel ve Hz. Muhammed’in soyundan gelenler tarafından yönetilen Hicaz özel yönetimli eyaletlerdi. Manevi değerinden ötürü Hicaz’dan vergi alınmaz diğerlerinden tıpkı salyaneli eyaletler gibi iltizam usulü vergi alınırdı.
  • Osmanlı’da manevi değerinden dolayı vergi alınmayan tek eyalet olan ve içişlerine karışılmayan Hicazlılar, Osmanlı’nın işgali sırasında İngilizlere destek vererek, Osmanlı’nın çökmesine önayak olmuşlardır.
  • Mukata:Geliri doğrudan devlet hazinesine giden topraklardır. Bu toprakların vergileri mültezimler aracılığı ile iltizam usulüne göre toplanırdı.
#1
  1. cevap anahtarında C şıkkı yazıyor

Memur Alımları, İlanlar, Haberler ve duyurular

Soru sormak için giriş yapın veya Siteye kayıt olun