İzmir’in İşgali

  • İzmir’in İşgali
  • İzmir’in işgalinin tarihi: 15 Mayıs 1919
  • Mondros Ateşkesinden beri Yunanlılar, İzmirde yoğun bir propagandaya başlamışlardı.
  • İzmir ve çevresine kasıtlı-planlı olarak bölge nüfusunda rumların çoğunluk olduğunu ve yapılacak işgali destekleyebilmek adına yeni rum göçmenleri yerleştiriliyor, Yunanistandan bölgeye askeri malzeme taşıyorlardı.
  • 1.Dünya Savaşının akabinde yapılan Paris barış konferansında dönemin Yunan lideri Venizelos, İzmir ile çevresindeki yoğun rum nüfusu ve bölgedeki Yunan haklarından(1) söz ederek bölgenin Yunanistan’a verilmesini istiyordu.
 
  • Ek Bilgi:
  • (1)Megola İdea (Megali İdea): Yunancada Μεγάλη Ιδέα Büyük Fikir ya da Büyük ülkü olarak geçen, Yunan milliyetçilerin eski Bizans İmparatorluğunu eski sınırlarıyla tekrar canlandırabilme hayalidir.
İzmir'in İşgali
  • İzmir’in İşgalinin Karar Süreci:
  • İzmir bölgesinin işgal edilmesi düşüncesi Şubat 1919′da Venizelos’un önerisiyle, İngiliz Başbakanı Lloyd George tarafından öne sürüldü.
  • Yunan tarafı megola idea düşüncesini gerçekleştirmek ve İzmir ile çevresini ilhak edebilmek için bölgede Türklerin hristiyanları katletmek üzere olduğunu söylerek hristiyan dünyasından destek almayı amaçlıyordu.  
  • Dönemin Amerikan Başkanı Wilson önceleri bu öneriye karşıymış gibi bir tavır alsada, ABD, Birleşik Krallık, Fransa, İtalya ve Yunanistanın çıkar dengelerince 7 Mayısta müttefik ülkeler donanmalarını Yunanistan’a destek amacıyla Akdeniz(3*) açıklarına çektiler. Yunan Krallığı yaklaşık 20.000 askerle;  Birleşik Krallık, Fransa, İtalya ve ABD(2) donanma desteği ile 15 Mayıs 1919 tarihinde İzmir’i işgal ettiler.
 
  • Ek Bilgi:
  • (2)ABD Akdeniz(3*) açıklarındaki Uss Arizona ve 4 adet destroyer ile işgali desteklemiştir.
  • (3*)Akdeniz-Ege
  • M.Kemal Atatürk’ün Büyük Taaruzu başlatırken söylediği ve Yunanlıların denize dökülmesiyle, vatanın düşman işgalinden kurtulmasıyla sonuçlanan sürecin başladığı “Ordular ilk hedefiniz Akdenizdir, ileri!” sözünde kastedilen deniz ile daha çok Yunanlıların bu denizi sahiplenmek amacıyla kullandıkları adını Yunan mitolojisinden alan Ege Denizi aynı denizdir. 
  • Akdeniz
  • Akdeniz
  • Ordular ilk hedefiniz Akdeniz
  • “Ordular İlk hedefiniz Akdenizdir, İleri!”
  • 1922′nin Eylül ayında, M.Kemal Atatürk‘ün karargah subaylarından Şükrü Ali Bey‘e yazdırdığı “Ordular ilk hedefiniz Akdenizdir, İleri!” Sözleriyle biten tarihi emrin tam metni; “Türkiye Büyük Millet Meclisi Orduları! Afyonkarahisar-Dumlupınar Büyük Meydan Muharebesi’nde zalim ve mağrur bir ordunun anâsır-ı asliyesini (asıl unsurlarını) inanılmayacak kadar az bir zamanda imha ettiniz. Büyük ve necîb milletimizin fedakârlıklarına lâyık olduğunuzu ispat ediyorsunuz. Sahibimiz olan büyük Türk milleti istikbalinden emîn olmaya haklıdır. Muharebe meydanlarındaki maharet ve fedakârlıklarınızı yakından müşahade ve takip ediyorum. Milletimizin hakkınızdaki takdirlerine delâlet (kılavuzluk, aracılık) etme vazifemi mütevâliyen (ardarda) ve mütemadiyen (aralıksız şekilde) ifa edeceğim. Başkomutanlığa teklifatta (tekliflerde) bulunulmasını Cephe Komutanlığı’na emrettim. 

    Bütün arkadaşlarımın Anadolu’da daha başka meydan muharebeleri verileceğini nazar-ı dikkate alarak ilerlemesini ve herkesin kuvâ-yı akliyesini (aklının gücünü), yiğitliğini ve menâbî-i celâdet (kahramanlığının kaynaklarını) ve himmetini müsabaka ile ibzâle (yarışırcasına bol bol harcamaya) devam eylemesini talep ederim. 

    Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri! 

    Türkiye Büyük Millet Meclisi Reisi 
    Başkumandan 
    M.Kemal”
 
  • İzmir’in İşgal Süreci:
  • 14 Mayısta İzmir istihkamlarının(4) işgal edilmesiyle başlar.İngilizler Karaburun ve Uzunada’yı; Fransızlar Urla ve Foça’yı; Yunan birliklerse Yenikale’yi işgal ettiler. 15 Mayıs 1919 Sabahında İtilaf Devletleri Donanmalarının gölgesinde Yunan askerleri İzmir rıhtımına çıktılar.
  • Yunan evzonlar İzmirde tören yürüyüşünde
  • Yunan evzonlar izmirde
    • (4) İstihkam; düşman birliklerin hareket kabiliyetini önlemeye yönelik taktiksel noktalara siperler kazma ve benzeri görevleri üstlenen, gedik ve geçitler açan, tahkimli mevzilerde taaruza yardımcı olan, dost kuvvetleri korumak için engeller tesis eden birliklerdir.
  • Kalıcı ilhak ve megola idea düşüncelerini gerçekleştirme amaçlarıyla İzmir’e gelen Yunan askerleri, rumlarında gösterileri arasında şehri işgal için yürüyüşe geçtiler, askeri otelin önüne geldiklerinde olanları içine sindiremeyen Hasan Tahsin (Osman Nevres) ilk kurşunu atmış fakat ardından vurulmuştu, bu sırada başka bir genç ise Yunan bayrağını taşıyan askeri vurdu.  Yunan askerleri bu olay karşısında yaylım ateşine başladılar, katliamlar yaklaşık yarım saat sürdü, ardından gelen süreçteki saldırganlıkların daha çok İzmirli Rumların tarafından gelmesi yabancı gözlemciler tarafındanda izleniyordu. Silahsız Türk asker ve subayları dipçiklenerek ve süngülenerek öldürülüyor, üzerlerindeki kıymetli eşyalar zorla alınıyordu.
  • Türk subayları “Zito Venizelos” diye bağırmaya zorlanıyorlar ve ağır hakaretlere uğruyorlardı. Bağırmayı kabul etmeyenlerse süngüleniyordu. Reddedenlerden Albay Fethi Bey de süngülenerek şehit edimişti. Şehrin diğer bölgelerinde de yağma, öldürme ve tecavüz olayları başladı. Türklere ait evler ve işyerleri Rumlar tarafından yağmalanıyor, canını, malını, namusunu korumak isteyen Türkler öldürülüyordu. Tüm bu olaylar “uygar ulusların temsilcilerinin” gözleri önünde, “uygar devletlerin” izniyle yapılıyordu. Lord Curzon’un 18 Nisan 1919 tarihli bildirisinde “Selanik kapılarının 5 mil dışında asayişi sağlayamayan Yunanistan’ın Aydın Vilayeti’nde (İzmir o tarihte Aydın Vilayeti içinde idi.) barış ve güvenlik sağlamakla görevlendirilmesini” uygun görmediğini açıkladığı Yunanlılar ilk gün 400 Türk öldürmüşlerdi. Çevre köy ve kazalardaki olaylarla bir iki gün içinde 5000 kadar Türk öldürüldü.
 
  • İzmir’in İşgali’nin Dönemin Yerli ve Yabancı Basındaki Yansımaları:
  • İzmirin işgalini Fransa’nın büyük gazeteleri ”Türkiye’nin parçalanışı“, “Türk İmparatorluğu ömrünü doldurdu“, “Hasta Adamın cenaze töreni” manşetleriyle yayınlarken;
  • Batı Anadolu’da Ermeni çıkarlarının bundan sonra ne olacağı tartışılıyordu. Yunanlıların propagandasıyla, işgalle artık İzmir’de sükunetin hakim olduğu ve Hıristiyanların katliamdan kurtarıldığı bildiriliyordu.
  • Amerikan gazeteleri de İzmir’in işgalini duyururken, Türklere Anadolu’da küçük bir bölge bırakılabilir diyor, Amerikan mandasından söz ediyorlardı.
  • Bazı gazetelerde ise “nankör ve samimiyetten yoksun Rum ve Ermeniler için cesur ve namuslu Türklerin haklarının çiğnendiği ve Türklerin İzmir’de katledildikleri” haberleri yer alıyordu.
  • Yunanlılar’ın İzmir ve çevresinde yaptıkları katliam kısa süre sonra anlaşılınca, İngiliz Parlamentosu’nda bile ağır eleştirilere yol açtı. İngiliz Genelkurmay Başkanı, anılarında “Bütün yapılanlar deliliktir, fenalıktır” diyor, bir İngiliz yazarı ise işgali, “iğrenç bir entrika” olarak değerlendiriyordu.
  • işgale diğer bazı yerli ve yabancı gazetelerse şu şekilde yer verdi;
  • Ny times arşivlerinde konu ile ilgili yazılmış bir makale için bakınız. Kaynak Bağlantı
  • İzmirin işgali new york times 1
  • İzmirin işgali new york times 2
  • İzmirin İşgali New york times 3
  • İzmirin İşgali New york times 4
  • İzmir’in işgali 17 Mayıs 1919 The New York Times
  • İzmir'in İşgali
  • İzmirin işgali
  • İzmir İşgalinin Kurtuluş Savaşındaki Yeri ve Önemi:
  • İzmir’in işgalinin Batı Anadoluda ve ülke genelinde kuvayi milliye ruhunun oluşmasında önemli bir yeri vardır,
  • İzmir’in işgal edilmesi Redd-i İlhak cemiyeti Batı cephesinin kurulmasına ön ayak oldu,
  • Anadolunun dört bir yanında İzmir işgaline karşı protestolar yapıldı, milli bilinç uyanmaya başladı,
  • Kurulan düzensiz direniş birlikleri milli mücadele ruhunu uyandırmış,işgalleri yavaşlatmış, düzenli Türk ordusunun kurulması ve toplanmasını kolaylaştırmıştır.
 

Soru sormak için giriş yapın veya Siteye kayıt olun

Memur Alımları, İlanlar, Haberler ve duyurular