Anlatım Bozuklukları – Türkçe Anlatım Bozukluğu

Türkçe – Anlatım Bozuklukları  
  • Sözcük Düzeyinde Anlatım Bozuklukları
    • Gereksiz Sözcük Kullanımdan kaynaklı anlatım bozukluğu
    • Sözcüğün Yanlış yerde kullanımından kaynaklı anlatım bozukluğu
    • Mantık-Sıralama Hatası  kaynaklı anlatım bozukluğu
    • Anlamca çelişen ifadelerin kullanımından kaynaklı anlatım bozukluğu
    • Sözcüğün yanlış anlamda kullanımından kaynaklı anlatım bozukluğu
    • Deyimlerin Yanlış anlamda kullanımından kaynaklı anlatım bozukluğu
    • Anlam Belirsizliğinden kaynaklı anlatım bozukluğu
    • Yanlış yapılandırılmış sözcüklerden kaynaklı anlatım bozukluğu
  • Cümle Düzeyinde Anlatım Bozuklukları
    • Tamlama Yanlışlıkları
    • Öge Yanlışlıkları
 
  • Anlatım Bozukluğu sorularını çözmede yardımcı olacak cümlenin anlatım özellikleri;
  • 1-Duruluk: Cümlede gereksiz sözcük, ek vs. bulunmamasıdır. Duru bir cümleden sözcük çıkarılmaz yada cümleye sözcük eklenemez.
  • “Doktor istirahat edip dinlenmemi istedi” cümlesi duru değildir. “İstirahat etmek” ile “dinlenmek” aynı anlamdadır;
  • “Doktor dinlenmemi istedi” cümlesi duru bir cümledir, gereksiz sözcük yoktur.
  • “Olayı öğrenir öğrenmez hemen savcılığa koştu.” cümlesinde “öğrenir öğrenmez” ile “hemen” aynı anlamdadır ve duruluğu önlemektedir..
  • 2-Açıklık: Cümlenin herkesçe aynı şekilde anlaşılmasıdır. Birden çok yoruma yer vermemesidir.
  • “Genç kadına yardım etti.” cümlesi iki anlama gelmektedir, virgül kullanımı bu duruma açıklık getirir;
  • “Genç, kadına yardım etti.” bu cümlede anlam belirsizliği ortadan kalkmıştır, açık bir cümledir.
  • 3-Doğruluk: Cümledeki tüm ögelerin tam ve yerinde kullanılmasıdır.
  • “Seni seviyor, asla kızmıyoruz” cümlesinde “sana” dolaylı tümleci kullanılmadığından cümle doğru değildir;
  • “Seni seviyor, sana asla kızmıyoruz.” cümlesinin ögeleri yeterlidir ve doğru bir cümledir.
 
  • Gereksiz Sözcük Kullanımdan kaynaklı anlatım bozukluğu:
  • “Başbakan henüz daha bir açıklama yapmadı”
  • Bu cümledeki “henüz” ve “daha” sözcükleri aynı anlamı taşımaktadır, iki sözcükten birinin cümleden çıkarılırsa anlatım bozukluğu giderilmiş olur.
  • Aşağıdaki örneklerde benzer sebepten anlatım bozukluğu oluşmaktadır, anlatım bozukluğunun giderilmesi için gereksiz sözcüklerden birinin çıkarılması gerekmektedir.
  • Sanki onlara iyi haberler verecek gibiydi.
  • Tadı çok ekşi olan bu yemeği kimse yemedi.
  • İstanbul’da yaklaşık beş yıl kadar çalışmış.
 
  • Aynı anlamı karşılayan ek ve sözcüklerin bir arada kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar
  • Belki akşam size gelebilirim. (Anlatım bozukluğunu gidermek için “Belki” sözcüğü çıkarılmalıdır)
 
  • Koşul ekiyle koşul sözcüğü bir arada bulunmamalıdır.
  • Eğer bileti almamış olsaydım gelmezdim. (“-sa” eki zaten “eğer” anlamını vermektedir. Bu yüzden “eğer” sözcüğüne gerek yoktur.)
 
  • Yardımcı eylemin gereksiz kullanılmasından kaynaklı anlatım bozukluğu
  • “olmak, etmek..” yardımcı eylemlerinin gereksiz kullanımı anlatım bozukluğuna yol açar.
  • Televizyon çocuklara ve gençlere kötü etki ediyor. (Etkiliyor olmalı)
  • Üşütünce hemen hasta olur. (Hastalanır olmalı)
  • Umut etmek (Yanlış) –> Doğrusu –> Umutlanmak
  • Kuşku etmek (Yanlış) –> Doğrusu –> Kuşkulanmak
  • İstek aldı (Yanlış) –> Doğrusu –> İstendi
  • Hasta olmak (Yanlış) –> Doğrusu –> Hastalanmak
 
  • İyelik ekiyle iyelik zamirinin bir arada kullanılması anlatım bozukluğuna yok açar(Zamirin vurgulanma amacı yoksa..)
  • Gördüğüm çocuklarımın hepsi benimdi (çocukların) / “ım gereksiz
  • Sergideki resimlerimin hepsi kendi resimlerimdir. (resimlerin) / “im” gereksiz
 
  • de-> yine de, de-> ne de, henüz->hala, ancak-> sadece, ilk-> önce, sanki-> gibi, daha-> henüz gibi sözcükler birlikte bir cümlede kullanılamaz
  • Seninle görüşmesem de yine de seni özlerim.
  • Toplantıya ilk önce ben geldim.
  • Sanki yağmur yağacak gibi.
 
  • Fiilimsilerin bulunduğu cümlelerdeki fiilimsiden önce veya sonraki sözcük gereksiz olabilir (Ek olarak bir kelimenin anlamı, diğerinin içinde varsa o da gereksizdir; ıslak su, gizli sır.. gibi)
  • İlk defa olarak bu okula geldim
  • Havalar çok soğuduğundan dolayı hastalıklar artmaya başladı
 
  • Sözcüğün Yanlış yerde kullanımından kaynaklı anlatım bozukluğu
  • “Tamirci, on dakikada havuzun suyunu boşaltan dinamoyu tamir etti” cümlesindeki “on dakikada” sözünün yeri anlatımda bozukluğa yol açmaktadır çünkü söylenmek istenen dinamonun havuz suyunu on dakikada boşaltması değil, tamirin on dakikada yapılmasıdır
  • “Tamirci, havuzun suyunu boşaltan dinamoyu on dakikada tamir etti.” olmalıdır
 
  • Mantık-Sıralama Hatası kaynaklı anlatım bozuklukları
  • “Bu çocuk okuldan atılır, hatta sınıfta kalır.” Anlatım bozukluğu vardır;
  • “Bu çocuk sınıfta kalır hatta okuldan atılır” şeklinde olmalıdır
  • Anlamca çelişen ifadelerin kullanımından kaynaklı anlatım bozuklukları
  • Gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan anlatım bozukluğu ile karıştırılmamalıdır. 
  • Elbette bu işi onlar yapmış olabilir.
  • Bu cümlede yüklem “olabilir” –> ihtimal anlamı taşımaktadır. Ancak “Elbette” kelimesi kesinlik ifade etmektedir. Anlatım bozukluğunu gidermek için iki sözcükten biri çıkarılmalıdır.
  • Aşağı yukarı tam yirmi yıl önce.
  • “Aşağı yukarı” -> Yaklaşık anlamı taşır. Ancak “Tam” kesinlik anlamı taşır. Anlatım bozukluğunun giderilmesi için iki sözcükten biri çıkarılmalıdır.
  • Sözcüğün yanlış anlamda kullanımından kaynaklı anlatım bozuklukları
  • Son günlerde içine kapanmış, çekimser bir kişiliğe bürünmüştü.
  • Çekimser sözcüğü oy vermek ya da kararın net olmaması gibi durumlarda kullanılır, bu cümlede kullanılması gereken doğru sözcük çekingen dir.
  • Anlatım bozukluğu giderilmiş hali şu şekilde olacaktır;
  • Son günlerde içine kapanmış, çekingen bir kişiliğe bürünmüştü.
  • Senin sayende bu maçı kaybettik.
  • Bu cümledeki sayende, olumlu anlam içermektedir ancak cümledeki durum olumsuzdur kullanılması gereken sözcük yüzündendir.
  • Anlatım bozukluğu giderilmiş hali şu şekilde olacaktır;
  • Senin yüzünden bu maçı kaybettik.
 
  • Deyimlerin ve Atasözlerinin Yanlış anlamda kullanımından kaynaklı anlatım bozukluğu
  • Aç ne yemez, tok ne içmez (Yanlış)
  • Aç ne yemez, tok ne demez (Doğru)
  • El öpmekle ağız aşınmaz (Yanlış)
  • El öpmekle dudak aşınmaz (Doğru)
 
  • Anlam Belirsizliğinden kaynaklı anlatım bozukluğu
  • Satıcı kadına seslendi.
  • Bu cümlede seslenen satıcımı, yoksa “o” satıcı kadınamı sesleniyor belli değil. Anlatım bozukluğunun giderilmesi için satıcıdan sonra virgül konmalıdır.
  • Kardeşini okuldan aradılar.
  • Onun kardeşimi senin kardeşinmi? belirsizliğin giderilmesi için cümle başına şahıs zamiri getirilmelidir.
  • Fikrini beğenmişler
  • Kimin fikrini? senin? onun? anlatım bozukluğunun sebebi bu belirsizliktir, gidermek için şahıs zamiri eksikliği giderilmelidir.
 
  • Yanlış yapılandırılmış sözcüklerden kaynaklı anlatım bozukluğu
  • Amcam bakkalcılığa yeni başladı (Bakkallığa)
  • Tutuklular salınıverildi. (Salıverildi)
 
  • Tamlama Yanlışlıkları
  • Seyircilerden bazıları oyunu beğenmemişti (Doğru)
  • Seyircilerden hepsi oyunu beğenmemişti (Yanlış)
  • Komşuların birçoğu bizi hiç ihmal etmedi (Doğru)
  • Komşuların tümü bizi hiç ihmal etmedi (Yanlış)
 
  • Öge Yanlışlıkları
  • Elif’in stajı yakında bitecek ve mesleğine başlayacaktır (Yanlış, özne eksik)
  • Elif’in stajı yakında bitecek ve Elig mesleğine başyacaktır (Doğru)
  • Eskişehir’de havalar açık; artık sisten, kirden arınmış durumda (Yanlış)
  • Eskişehir’de havalar açık; Eskişehir artık sisten, kirden arınmış durumda (Doğru)
   

Soru sormak için giriş yapın veya Siteye kayıt olun

Memur Alımları, İlanlar, Haberler ve duyurular