Anadolu Uygarlıkları (Anadolu Medeniyetleri hk. bilgiler)

  • Anadolu Uygarlıkları (Anadolu Medeniyetleri)
  • Anadolu Uygarlıkları, Anadolu coğrafyasında yayılış göstermiş ve medeniyetler kurmuş; Hititler (Etiler), Frigyalılar, Urartular, Lidyalılar, İyonyalılar (Akalar) medeniyetlerini kapsamaktadır. Bu medeniyetler dünya tarihinde pek çok ilke adını yazdırmış, pek çok yenilik ve gelişimi dünyaya kazandırmışlardır.

Anadolu uygarlıkları

  • Hititler (Etiler) Medeniyeti
  • Etiler Uygarlığı (Hititler medeniyeti), Milattan önce 2000‘li yıllarda Anadoluya göç etmiş, yerli bir kavim olan hatti beylikleri üstünde hakimeyet kurmuş ve dönemin en önemli uygarlıklarından biri haline gelmiş bir imparatorluktur. 
  • Hititlerin başkentiHattuşaş‘tır.
    • Hattuşaş, diğer adıyla Boğazköy günümüzde Çorum ilimizin yakınlarında yer almaktadır.
  • hititler hattuşaş aslanlı kapı
  • Hattuşaş, aslanlı kapı – Çorum / Boğazköy
  • Hititlerin ilk kralı (mö. 16.yy) Labarna ‘dır. Son kralı ise (mö. 12.yy) II. Şuppiluliuma‘dır. (labarna’dan evvel pithana ve onun oğlu anittanın varolduğu ancak siyasal birliği henüz kuramadıkları düşünülmekte, ilk kral olarak labarna kabul edilmektedir.)
  • Hititler mutlak monarşi benzeri bir krallık sistemiyle yönetilmekteydiler.
  • Hitit medeniyetinde nesili ve luvice dilleri konuşulmaktaydı. (çivi yazısı, hitit dili, akatça, ve luvi dili kullanılmıştır.)
  • Hititler(Etiler) uygarlığı günümüz Türkiye, Suriye ve Lübnan coğrafyasında yaşamış bir medeniyettir.
  • Hititler medeniyeti; hatti, hattuşaş, assuwa krallığı, karya, amurrular, tuvana krallığı, alişar, ankuwa, arinna, arslantepe, sarissa gibi şehir devletlerinde yayılım göstermişlerdir. 
  • Hititler’de kraldan sonra en yetkili kraliçe idi. Hitit kraliçelerine Tavanana denmekteydi.
  • Hitit medeniyeti adalet sisteminde, Pankuş adı verilen meclis bulunmaktaydı. Önemli devlet meselelerinin görüşülüp karara bağlandığı bu mecliste, gerektiğinde krallar ve kraliçeler dahi yargılanabilirdi. Adalet sistemi daha çok, suçlu cezalandırmaktan ziyade hasarı ödetmeye dayanmaktaydı.
  • Hititlerde tebaa (halk), sosyal sınıflara ayrılmıştı. Kral ve ailesi, soylular, rahipler, askerler, köleler gibi sınıf ayrımları mevcuttu.
  • Etiler (Hititler) çok tanırıları bir din inanışına sahiptiler. Hitit Krallığı’na Bin Tanrı İli‘de denmekteydi.
  • Hitit Krallığı’nda hiyeroglif ve çivi yazısı kullanılmaktaydı.
  • hititlerin en geniş sınırları
  • Hitit imparatorluğu en geniş sınırları – I. Şuppiluliuma (MÖ 1350–1322) ve II. Murşili (MÖ 1321–1295) dönemleri
  • Hititler, tarihteki ilk tarafsız metin kabul edilen Anal adı verilen bir tür yıllık kullanırlardı. Anal denilen bu yıllıkları Hitit Kralları tanrıya hesap vermek için kullanırlardı.
  • Hitit Krallığı, Suriye’ye hakim olmak için Mısırlılarla savaşmışlar ancak savaşın belli bir galibi olmayınca mö. 1280’de kadeş antlaşmasını imzalamışlardır. (Kadeş antlaşması dünya tarihindeki iki devlet arası yapılan ilk antlaşmadır.)
  • Hitit Devleti, milattan önce 1200’de Frigyalılar tarafından yıkılmıştır.

 

  • Frigyalılar (Frigler) Medeniyeti
  • Frigler, mö 1200 yıllarında trakya üzerinden anadolu coğrafyasına gelmiş; Ankara, Eskişehir ve Afyon Bölgesinde devlet kurmuş; mö 750lerde siyasi birliklerini krallık seviyesine çıkartmış bir medeniyettir.
  • Frigyalıların başkenti, Ankara ilimiz Polatlı ilçesi yakınlarındaki Gordion‘dur.
  • Gordion
  • Friglerin başkenti Gordion
  • Frigler krallık ile yönelitilmekteydiler.
  • Frigyaylılar çok tanrılıbir inanışa sahiptiler.
    • Kibele: Ana tanrıçadır, toprak ve tarımla alakalı bereket getirdiğine inanılan friglerdeki en büyük tanrıdır.
    • Attis: Frig inanışında Kibele’nin tanrılaştırılan sevgilisidir.
    • Men: Ay tanrısıdır.
  • Tarımlada uğraşan friglerin en büyük tanrısı, toprak ve bereket tanrısı olan Kibela (Kibele – Cybele)’dir.
  • Kibele
  • Frigyalıların en önemli tanrıçası Kibele
  • Friglerin kendilerine özgü yazı türleri vardır, fabl türü hikayeleri ilk kullanan medeniyettir.
  • Frigyalılar fibula denen çengelli iğneyi icat etmişlerdir.
  • Frigyalıların en mühim geçim kaynaklarının başında tarım ve hayvancılık gelmekteydi. Frig inanış ve adalet sisteminde öküz ve saban kutsal değerlerden sayılmakta, öküz öldüren ya da saban kıran ölüm cezasına çarptırılmaktaydı. 
  • Krallarını ve bazı soyluları tümülüs denen anıtsal mezarlıklara gömmüşlerdir.
  • Frigler milattan önce 7. yy‘da Kafkaslardan anadoluya gelen Lidyalılar tarafından yıkılmıştır.

 

  • Urartular (Urartu Medeniyeti) – Urartular hakkında bilgi
  • Urartu uygarlığı tarım ve hayvancılıkla uğraşmış, Van ovasını sulamada kullanmak üzere Şarman Kanalı adı verilen sulama kanalları inşa etmişlerdir. Bu kanallar günümüzde bile kullanılmaktadır.
  • Urartular, maden işlemeciliğinde de oldukça gelişmişlerdir.
  • Urartuların dini inanışlarında da aynı Hitit medeniyeti gibi çok tanrılı bir inanış hakimdir.
  • Urartularda halk sınıflara ayrılmıştır. (Soylular ve köleler)
  • Urartular’ın kullandığı yazı türleri; daha çok çivi yazısı ve bazı anıtsal yapılarda hiyerogliftir.
  • Urartuların savaş tanrısı; Teişeba‘dır. Teişaba aynı zamanda fırtına, rüzgar, yağmur, gök gürültüsü tanrısı olarakta düşünülmektedir. Aslan/boğa üzerinde ayakta tasvir edilmektedir.
  • haldi ve teişabanın rölyefleri
  • Haldi ve teişabanın rölyefleri
  • Urartuların güneş tanrısı; Şivini‘dir. Asurluların Şamaş adı verilen tanrısıyla ilişkilendirilmektedir.
  • Urartular’ın ana tanrısı ise, Haldi‘dir. Çoğunlukla aslan üzerinde ayakta durur şekilde tasviri yapılmaktadır.
  • Urartuların mezarları; van kalesi, palı, malazgirt, altıntepe, şangar gibi önemli urartu yönetim merkezlerinin yakınında pek çok, çok odalı kaya mezarları bulunmuştur. (Dilkaya höyüğü(?), Karagündüz höyüğü(?), Yoncatepe höğüyü(?))
  • Urartular, mö 600 yılında Medler tarafından yıkılmıştır.

 

  • Lidyalılar (Lidya medeniyeti)
  • Lidyalılar, gediz ile menderes nehirleri arasındaki bölgede antik çağlarda yaşamış, Hint-Avrupa kökenli bir olup doğudan anadoluya gelmiş bir medeniyettir. Uzun bir zaman Hititler ve Frigler egemenliğinde yaşamışlar, milattan önce 687‘de Kral Giges devrinde Friglerin yıkılmasıyla bağımsız bir devlet haline gelmişlerdir.
  • Lidyalıların başkenti, Sard şehridir. (Sard günümüzdeki Manisa, Salihli civarlarındadır.) Lidyalılar ticaretle ilgilenmiş; parayı bulmuş ve ege kıyılarından mezopotamya’ya uzanan kral yolunu yapmışlardır.
  • lidya haritası
  • Lidya uygarlığı sınırları
  • Lidyalıların çok tanrılı bir dini inanışları vardı, iyonyalılardan ve pek çok yunan tanrısından etkilenerek kendi tanrıları haline getirmiş ve tapmışlardır.
  • Lidyalılar’ın parayı bulması, heredot’un gümüş ve altın parayı ilk defa lidyaların kullandığını yazmasıyla genel kabul gören bir görüş olasada; lidyalılardan önce para kullanımı sümerler ve mısırdada vardı ancak tarihte madeni parayı ilk kez icat edenler lidyalılar olarak bilinmektedir.
  • Lidya parası
  • Lidyalıların kullandığı paralar
  • Lidyalılar milattan önce 547 yılında Pers İmparatorluğu tarafından yıkılmıştır. (Pers imparatoru Kirus (Kyros) zamanında)

 

  • İyonyalılar (İyonya Medeniyeti)
  • İyon Medeniyeti, milattan önce 1200’de Yunanistan’dan Batı Anadoluya göç ederek kurulmuş, gediz nehri ile küçük menderes civarlarında yaşamış, şehir devletleri şeklinde yaşamış(12 şehir devleti) bir uygarlıktır.
  • İyonyalıların şehir devletleriMiletos, Myos, PrieneEfes, Kolophon, Lebedos, Teos, Erythria, Klazomenia, Phokia, Samos ve Khios‘tur.
  • İyonyalılar’ın en önemli şehirleri; İzmir, Efes, Foça ve Milet‘tir. Şehir devletleri halinde yaşayan iyonyalılarda her şehir devletinin başında bir kral bulunmaktaydı ve siyasi birlik yoktu.
  • İyonların bilim adamları ve düşünürleri; (En önemlileri ve bilinirleri) tıp alanında Hipokrat, tarihte Heredot, felsefede Diyojen, Matematik alanında Pisagor ve Thales‘tir.
  • Lidyalı düşünürler, bilimadamları. Heredot, Hipokrat, Diyojen, Pisagor
  • Lidyalı bilimadamları ve düşünürler. (Sol Üst) Diyojen, (Üst Orta) Heredot, (Sağ) Hipokrat, (Sol Alt) Pisagor
  • İyonyalılar çok tanrılı bir dini inanışa sahiptiler. Ana tanrıçaları olarak kabul ettikleri Artemis adına Efes kentinde Artemis Tapınağını kurmuşlardır.
  • artemis tapınağı
  • Artemis Tapınağı – Efes
  • İyonya Medeniyetinde bilimsel gelişmeler, iyonyalıların bilim ve sanatta gelişmiş olmaları; deniz ticaretiyle uğraşmaları (Akdeniz ve karadenizde pek çok koloniler kurmuşlardır) ve uygarlıkların kesiştiği bir coğrafyada yaşamalarıdır.
  • İyonyalılar, Perslerin ve Romalıların saldırılarıyla bu medeniyetlerin etkisi altına girmişlerdir.

 

Soru sormak için giriş yapın veya Siteye kayıt olun

Memur Alımları, İlanlar, Haberler ve duyurular